
Ο ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΩΝ ΑΛΙΕΩΝ ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑΣ, Ν.ΚΟΖΑΝΗΣ
Ο δικτυακός τόπος των Ψαράδων της Πτολεμαίδας
Αν και είναι δύο ξεχωριστές λίμνες με διαφορετικά χαρακτηριστικά, σχεδόν πάντα αναφέρονται μαζί, ίσως γιατί διαμορφώνουν μία ενιαία περιοχή και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους είναι εμφανείς.
Η λίμνη Χειμαδίτιδα είναι μεγαλύτερη, με έκταση 10,8 τετραγωνικά χιλιόμετρα και μέγιστο μήκος 6,3 χιλιόμετρα. Είναι όμως ρηχότερη, με το μέσο βάθος της να μην ξεπερνά το ένα μέτρο και το μέγιστο τα 2,5 μέτρα. Βρίσκεται 9 μέτρα χαμηλότερα από τη Ζάζαρη με υψόμετρο μέσης στάθμης 593 μέτρα. Πρόκειται για λίμνη με μεγάλη έκταση απροσπέλαστων καλαμώνων, οι οποίοι όμως αποτελούν σημαντικό βιότοπο για την αναπαραγωγή, διαχείμαση και γενικότερη διαβίωση σημαντικών οργανισμών. Η σημερινή λίμνη αποτελεί τμήμα μεγαλύτερης παλαιότερα λίμνης, ένα σημαντικό μέρος της οποίας αποστραγγίστηκε μεταπολεμικά και μετατράπηκε σε καλλιεργούμενες εκτάσεις.
Η λίμνη Ζάζαρη, μία από τις ομορφότερες λίμνες της Ελλάδας, σε υψόμετρο 602 μέτρα, έχει εμβαδόν περίπου 2 τετραγωνικά χιλιόμετρα και μέγιστο μήκος 2 χιλιόμετρα. Τροφοδοτείται από το ποτάμι του Σκλήθρου, αλλά και από υπόγειες πηγές, ενώ στη συνέχεια τροφοδοτεί με τη σειρά της την Χειμαδίτιδα. Το μέγιστο βάθος αυτής της λίμνης είναι 3 μέτρα και το μέσο βάθος 1,5 μέτρα.
Οι δύο λίμνες, και κυρίως η Χειμαδίτιδα, έδιναν στο παρελθόν και συνεχίζουν ακόμα να προσφέρουν στα κοπάδια των κτηνοτρόφων πιο ήπιες συνθήκες διαβίωσης κατά τη διάρκεια του δριμύτατου χειμώνα της ευρύτερης περιοχής. Τα χειμαδιά, άλλωστε, χάρισαν ως αντάλλαγμα το όνομα στη μία από τις λίμνες. Πλούσια κάποτε σε ζωή τα τέσσερα χειμαδιά, και ακόμη ένα-δύο στη Ζάζαρη, απομένουν πλέον ως ερείπια. Μετά τις αλλαγές στον τρόπο εκτροφής των αιγοπροβάτων και βοοειδών, τα τελευταία χρόνια, σε πείσμα των καιρών, λίγα μόλις κοπάδια κτηνοτρόφων εξακολουθούν να βόσκουν στη γύρω περιοχή και να θυμίζουν αμυδρά το παρελθόν.
Στο σύμπλεγμα των δύο λιμνών έχουν καταγραφεί σημαντικά είδη φυτών (150 είδη) και κυρίως ζώων. Έχουν παρατηρηθεί 141 είδη πουλιών, από τα οποία τα 100 είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Αξίζει όμως να αναφερθεί πως στη Χειμαδίτιδα αναπαράγεται, με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στην Ελλάδα, η βαλτόπαπια, με 60 ζευγάρια, η οποία είναι παγκόσμια απειλούμενο είδος. Ακόμη, στις δύο λίμνες φιλοξενούνται 12 είδη θηλαστικών, 7 είδη ερπετών, 7 είδη αμφιβίων και 8 είδη ψαριών.
Βεγορίτιδας & Πετρών
Στα όρια των νοτιοδυτικών απολήξεων του Βορά έχουν σχηματισθεί οι λίμνες Βεγορίτιδας και Πετρών.
Η λίμνη Βεγορίτιδα είναι μία από τις βαθύτερες λίμνες της Ελλάδας. Η περιγραφή της με τα τυπικά χαρακτηριστικά μίας λίμνης είναι ιδιαίτερα δύσκολη, αφού το μέγεθος της μεταβάλλεται συνέχεια, με τα νερά της να υποχωρούν γοργά τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της υπερβολικής άντλησης για τις ανάγκες του υδροηλεκτρικού σταθμού Άγρα, του ατμοηλεκτρικού σταθμού Αμυνταίου - Φιλώτα και της άρδευσης των γειτονικών γεωργικών εκτάσεων.
Το 1900 η στάθμη βρισκόταν σε υψόμετρο περίπου 525 μέτρων και το 1956 είχε φθάσει, μετά από μία αυξητική γενικά πορεία, αλλά και σημαντικές αυξομειώσεις, τα 543 μέτρα, που αποτελούν τη μέγιστη στάθμη που έχει παρατηρηθεί στον εικοστό αιώνα. Στη συνέχεια εμφανίστηκε μία πτωτική τάση. η οποία ανάκόπηκε κατά περιόδους. Τα τελευταία χρόνια (1996, 1997) εμφανίζεται μία τάση μείωσης του ρυθμού πτώσης της στάθμης της λίμνης ή σταθεροποίησης σε υψόμετρο 510 μέτρων περίπου. Ετσι, θεωρώντας τη στάθμη σε υψόμετρο 513 μέτρων, το μέγιστο βάθος της μπορεί να φθάνει τα 70 μέτρα, το μέγιστο μήκος 15,5 χιλιόμετρα και το μέγιστο πλάτος 6,5 χιλιόμετρα, ενώ η επιφάνεια της έχει έκταση 59 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Η λίμνη Πετρών είναι πολύ μικρότερη, δέχεται τα νερά από τη λίμνη Χειμαδίτιδα και τροφοδοτεί με τη σειρά της τη Βεγορίτιδα. Η στάθμη της βρίσκεται σε υψόμετρο 572 μέτρων. Η επιφάνεια της έχει έκταση 8 τετραγωνικά χιλιόμετρα, μέγιστο μήκος 6 χιλιόμετρα, μέσο βάθος ένα μέτρο, ενώ το μέγιστο βάθος της δεν ξεπερνά τα 3 μέτρα.
Αν και οι λίμνες αυτές και ιδιαίτερα η λίμνη Πετρών θεωρούνται σημαντικά υποβαθμισμένες, εν τούτοις παρουσιάζουν μία σημαντική ποικιλία οργανισμών και ιδιαίτερα πτηνών. Στη λίμνη Πετρών έχουν παρατηρηθεί περισσότερα από 90 είδη πουλιών, ενώ στο σύμπλεγμα των δύο λιμνών, περισσότερα από 130, πολλά από τα οποία είναι απειλούμενα. Μάλιστα, στη λίμνη των Πετρών, αναπαράγονται σπάνια είδη, όπως η λαγγόνα, η οποία έχει δημιουργήσει στην περιοχή μία δεύτερη αποικία στον νομό της Φλώρινας, μετά από αυτή των Πρεσπών. Αυτές είναι οι δύο από τις τρεις αποικίες του είδους στην Ελλάδα, τις μοναδικές στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από τα θηλαστικά εξέχουσα σημασία έχει η παρουσία της βίδρας, γιατί θεωρείται πολύ καλός δείκτης καθαρότητας των νερών στα οποία ζει, άρα οι ελπίδες για διατήρηση των υγροβιότοπων αυτών σε ικανοποιητικό επίπεδο συνεχίζουν να υπάρχουν. Μοναδική είναι, τέλος, και η παρουσία ενός ψαριού στη Βεγορίτιδα, του κορήγωνου.